resistentie - De Mestonderzoekshop

Hoe werkt resistentie eigenlijk?

Richard Verbree — Sat, 05 Jun 2021 16:29:47 +0000

Al weer enkele jaren mogen wormkuren voor paarden alleen nog maar via de dierenarts worden verstrekt. In de meeste gevallen wordt de wormkuur pas verstrekt na het uitvoeren van mestonderzoek, zoals wordt aangeraden door dierenartsen en andere instanties. De belangrijkste reden hiervoor is de opkomst van resistentie. Resistentie klinkt veel mensen bekend in de oren, maar er zijn toch de nodige misvattingen. Een veelgehoorde opmerking is;“ Help, mijn paard is resistent tegen wormkuren.” Dat kunnen we gelijk ontzenuwen, het is namelijk niet het paard wat resistent is, maar wat is resistentie dan wel, wat betekent resistentie voor jou, en wat kun je er tegen doen?

Kort gezegd betekent resistentie dat de beschikbare ontwormmiddelen niet meer (zo goed) werken tegen de wormen als dat ze zouden moeten doen. Het zijn dus de wormen die resistent zijn en niet het paard, zoals regelmatig te horen valt in paardenland. Dit komt doordat de wormen zich zó hebben ontwikkeld, dat er weerstand is ontstaan tegen het gebruikte ontwormmiddel. Dit is goed te vergelijken met de evolutietheorie van Darwin.

Volgens de evolutietheorie van Darwin zijn het niet de sterkste of meest intelligente soorten die overleven, maar zijn het juist de soorten die zich het beste kunnen aanpassen aan verandering die zullen overleven. Als we dat door vertalen naar de wormen in onze paarden, dan zijn het dus de wormen die zich het beste kunnen aanpassen aan veranderingen in hun leefomstandigheden die overleven. Dat houdt dus in dat zij zich het beste aan kunnen passen zodat de wormkuur minder giftig voor hun is. De eigenschap dat de gebruikte wormkuur minder giftig voor ze is, geven de wormen door aan hun nakomelingen, waardoor ze generatie na generatie steeds beter tegen het gebruikte gif kunnen.

Het ontstaan van resistentie bij wormen in 10 stappen uitgelegd

Aan de hand van het onderstaande plaatje zullen we proberen uit te leggen hoe de wormen deze weerstand voor ontwormmiddelen kunnen ontwikkelen.

Bij de start van het verhaal wordt een normale wormbesmetting weergegeven. Deze wormbesmetting bestaat uit een enkele “ boze worm” met de R op zijn borst en voor de rest allemaal gewone wormen.
Het paard wordt blind ontwormd met wormmiddel “X”.
Na toedienen van wormmiddel “X”, zijn de meeste wormen verdwenen. Als je goed kijkt zie je alleen wel dat er van de boze familie wormen, meer wormen zijn overgebleven dan van de gewone familie. Doordat er geen mestonderzoek wordt gedaan, weet de eigenaar niet dat niet alle wormen zijn verdwenen en de wormkuur dus niet effectief genoeg geweest is.
Ondertussen planten de wormen zich weer voort zoals je rechts onderin het plaatsje kunt zien.
Doordat er meer boze wormen zijn, komen er dus met de voortplanting ook meer boze wormen bij en minder van de gewone wormen.
De eigenaar kiest ervoor het paard op regelmatige basis te ontwormen en zal het paard nogmaals met ontwormmiddel “X” ontwormen na een aantal weken.
Na toediening van deze ontworming zijn er weer een aantal wormen dood, allemaal van de gewone wormfamilie. Van de boze wormen zijn er weer een aantal wormen die het ontwormmiddel “X” overleefd hebben en deze keer meer dan de vorige keer.
Deze wormen planten zich weer voort, waarbij er nu dus sprake is van alleen maar boze wormen.
Er is nu een wormbesmetting met alleen nog maar wormen over van de boze wormfamilie
Wormmiddel “X” werkt nu helemaal niet meer, omdat de boze wormfamilie RESISTENT is geworden voor wormmiddel “X”!

Hoe ontstaat resistentie?
Het proces waardoor resistentie ontstaat (Survival of the fittest, of de evolutietheorie) is onderdeel van het bestaan van iedere soort en onderdeel van natuurlijke selectie. Het is dus eigenlijk gewoon de aard van het beestje. Je ziet dit verschijnsel ook in heel veel andere situaties, denk aan resistentie tegen antibiotica, rattengif wat niet meer zo goed werkzaam is etc. Resistentie is dus nooit helemaal te voorkomen. We kunnen de ontwikkeling van resistentie wel vertragen!

Hoe kan resistentie zoveel mogelijk voorkomen of vertraagd worden?
Het is belangrijk dat er altijd voldoende gedoseerd wordt van het ontwormmiddel. Geef je te weinig ontwormmiddel, dan is de kans groter dat er wormen overleven die hierdoor weerstand kunnen opbouwen tegen het gif (ze passen zich aan aan de omstandigheden). Vergelijk dit maar met een inenting; een lage dosering virus geeft het lijf de gelegenheid weerstand op te bouwen op het moment dat er een grotere aanval komt van datzelfde virus.

Daarnaast is het essentieel om de wormen minder vaak bloot te stellen aan het gif, dan kunnen zij zich hier ook minder snel aan aanpassen. Ontwormen op basis van mestonderzoek bij paarden is daarom aan te raden in plaats van het standaard iedere 6 tot 8 weken ontwormen wat we vroeger deden. Dit betekent dus niet dat je nooit meer een ontwormmiddel gebruikt, maar wel dat je minder vaak ontwormt, en ook meer gericht kunt ontwormen op de gevonden soort wormeitjes. Zo voorkom je dat je een middel gebruikt waarvan al is aangetoond dat het voor een bepaald soort wormen minder effectief zal zijn. Hierbij is het zeker van belang om te controleren dat je middel effectief is geweest, dit doe je door een mestonderzoek uit te voeren 2 weken na het toedienen van een ontwormmiddel.

Het is ook zeer belangrijk om ook de infectie druk buiten het paard zo laag mogelijk te houden. Een goed weidebeleid is hiervoor essentieel. Bij een goede weidebeleid wordt mest uit de weides gehaald, wordt regelmatig het gras gemaaid en gesleept en worden de paarden, indien mogelijk, regelmatig verweid naar een zogenaamd “schoon weiland”. Een “schoon weiland” is een weide waar al geruime tijd geen paarden hebben gelopen. Door eerst mestonderzoek te doen voordat paarden op een schoon stuk weide worden geplaatst zorg je ook dat de besmetting op die weide laag blijft.

The post Hoe werkt resistentie eigenlijk? first appeared on De Mestonderzoekshop.

Wetenschappelijk onderzoek resistentie Equest en Equest Pramox

Richard Verbree — Sat, 05 Jun 2021 08:55:28 +0000

In deze tijd van het jaar worden veel paarden (na mestonderzoek of zonder mestonderzoek) ontwormd met Equest Pramox (moxidectine + prazyquantel). Bij HippoSupport besteden wij daar ook ieder jaar aandacht aan en adviseren wij met de eigen dierenarts te overleggen of dat nodig is. Lees er hier meer over.

Wij zien echter dat gedurende de rest van het jaar ook steeds vaker moxidectinehoudende wormmiddelen (Equest en Equest Pramox) worden gegeven bij paarden, ongeacht de ernst van de infectie. Sterker nog, het gebruik van moxidectinehoudende middelen voor de behandeling van bloedworminfecties (bij de paarden waarvoor wij het mestonderzoek doen) is in de afgelopen jaren toegenomen van 59,3% in 2015, tot maar liefst 75,11% in 2018 in vergelijking met ivermectine. Zie de grafiek hieronder. Dit baart ons toch wel wat zorgen, mede gezien de resultaten van het wetenschappelijke onderzoek dat wij onlangs hebben uitgevoerd en dat deze maand is gepubliceerd in het Tijdschrift voor de Diergeneeskunde.

(Bron: data HippoSupport Mestonderzoek. Gebruik van andere middelen dan ivermectine en moxidectine ter behandeling van bloedworminfecties is nihil en daarom achterwege gelaten in deze grafiek)

In dit wetenschappelijke onderzoek is gekeken of de zogeheten Egg Reappearance Period (ERP, de tijd tussen het geven van de wormkuur en het moment dat er weer wormeitjes gevonden kunnen worden in de mest) van moxidectine nog wel overeen komt met de 13 weken die in de bijsluiter vermeld is. Het korter worden van de ERP zou kunnen duiden op tekenen van resistentie. De studieopzet en resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke Tijdschrift voor de Diergeneeskunde van november 2019. Deze data onderschrijven dat de in de moxidectinebijsluiters genoemde werkzame periode van dertien weken in de praktijk niet altijd wordt gehaald. Bespreek dit artikel en de resultaten daarom met je dierenarts als je een moxidectinehoudende kuur voorgeschreven krijgt.

Klik op de afbeeldingen hieronder om het artikel te lezen.

The post Wetenschappelijk onderzoek resistentie Equest en Equest Pramox first appeared on De Mestonderzoekshop.

Waarom doe je mestonderzoek?

Richard Verbree — Fri, 04 Jun 2021 13:56:26 +0000

Als paardeneigenaar hebben we veelal de neiging om te schrikken als blijkt dat ons paard wormen heeft. Dat is niet altijd nodig. Net als in de vrije natuur, hebben onze paarden eigenlijk allemaal te maken met wormen. Dat hoeft niet erg te zijn, als er maar sprake is van een gezonde balans én dat je als eigenaar wéét wat er speelt. Doordat onze paarden niet op een volledig natuurlijk manier gehouden worden, al doen wij als paardeneigenaren nog zo onze best, is die balans soms verstoord en kan het zijn dat er ingegrepen moet worden. Daarbij is het altijd van belang om de balans te vinden tussen enerzijds het paard de kans te geven een wormbesmetting zelf te bestrijden en/of zijn natuurlijke weerstand op te bouwen en anderszijds in overleg met je eigen dierenarts in te kunnen grijpen wanneer dat nodig is. Goede monitoring is daarbij wel vereist. Dit kun je doen door het uitvoeren van mestonderzoek.

Er is nog een andere, ondergeschikte, reden waarom je mestonderzoek uit zou moeten voeren; al weer enige jaren geleden is de wetgeving in Nederland aangepast en zijn wormkuren alleen nog maar op recept bij de dierenarts verkrijgbaar. Veel dierenartsen stellen daarbij het uitvoeren van mestonderzoek verplicht.

Mestonderzoek bij paarden is dan ook een essentieel onderdeel van het gehele wormmanagement. Daarnaast levert mestonderzoek een belangrijke bijdrage als het gaat om:

Bestrijden van wormresistentie
Inzicht in mogelijke wormbesmettingen op dat moment bij je paard
Tijdig inzicht in de groei van een bestaande besmetting en eventuele herbesmetting
Grip op het wormmanagement van het paard
Inzicht in de gevoeligheid voor wormbesmettingen van je paard
Inzicht in de besmettingsdruk van de leefomgeving van je paard
Gericht ontwormen, juiste middel tegen de juiste wormsoort
Inzicht in de natuurlijke weerstand van je paard
Voorkomen van schijnveiligheid door “blind ontwormen”
Inzicht in de effectiviteit van een gegeven ontwormkuur
Inzicht in de effectiviteit van preventieve maatregelen

In de strijd tegen wormen en wormresistentie is mestonderzoek onmisbaar. Op basis van mestonderzoek kan (in samenwerking met de dierenarts) afgestemd worden hoe het beste omgegaan kan worden met het ontwormen. HippoSupport wil een significante bijdrage leveren in de strijd tegen wormresistentie en heeft als doelstelling het regelmatig uitvoeren van mestonderzoek laagdrempelig te maken, door middel van scherpe tarieven, betrouwbaar advies en een flexibele en snelle dienstverlening.

In het onderstaande filmpje wordt het belang van mestonderzoek nog eens simpel uitgelegd. Zet je geluid wel even hard.

The post Waarom doe je mestonderzoek? first appeared on De Mestonderzoekshop.

Aarsworm / aarsmade

Richard Verbree — Fri, 04 Jun 2021 11:51:10 +0000

De aarswormen of aarsmaden bij paarden zijn in vergelijking met bijvoorbeeld spoelworm, bloedworm en lintworm relatief onschuldig. Ze kunnen zorgen voor jeuk, waardoor het paard gaat schuren, maar vormen verder geen bedreiging voor het paard.

Levenscyclus van de aarsworm bij paarden
In tegenstelling tot de andere, veel voorkomende wormsoorten, migreren aarsmaden niet door het lichaam;

Paarden nemen de eitjes van de aarsworm op bij het grazen en deze komen vervolgens in het spijsverteringskanaal terecht
In de dikke darm ontwikkelen de eitjes zich tot volwassen worm. Dit proces duurt zo`n 4 a 5 maanden
De volwassen aarswormen vestigen zich in de endeldarm en blijven daar ook.
De wormen zijn wit/grijzig van kleur, met mogelijk wat transparante delen.
De vrouwtjes kunnen tot max 10cm groot worden, de mannetjes worden doorgaans hooguit 1,2cm
Zij komen naar buiten als het paard slaapt of rust en leggen hun eitjes rond de anus
De eitjes die de aarswormen leggen vallen weer op de weide en worden door de paarden weer opgenomen

Aarswormen zijn zeer goed zichtbaar als ze hun eitjes op de anus leggen. Als je een vermoeden hebt dat je paard aarsworm heeft, dan kun je het beste als je paard in rust is/slaapt onder de staart kijken. Dat zijn namelijk de momenten waarop de aarsworm naar buiten komt om de eitjes te leggen.

Ziektebeeld
Eigenlijk hebben paarden met aarswormen hoofdzakelijk last van jeuk, wat zichtbaar is door schuren rondom de staartbasis. Dit is niet bedreigend, maar wel vervelend natuurlijk.

Aarswormen en mestonderzoek
De eitjes van de aarsworm zijn normaal gesproken niet aan te tonen met standaard mestonderzoek middels de McMaster methode. Het kan natuurlijk gebeuren dat er eitjes van de aarsworm op de mest meekomen en dat die bij mestonderzoek gevonden worden. Dat is echter meer een gelukstreffer. Als er tijdens mestonderzoek geen eitjes van de aarsworm worden gevonden, betekent dat dus niet dat het paard geen aarsworm heeft. Sinds 2017 biedt HippoSupport aanvullend onderzoek aan waarmee aarsworminfecties wel aangetoond kunnen worden. Het is mogelijk dat er in de mest aarswormen gevonden worden, zie de afbeelding hiernaast.

In het onderstaande filmpje zie je een aarsworm die eitjes legt rond de anus van het paard.

The post Aarsworm / aarsmade first appeared on De Mestonderzoekshop.