Binoculaire en trinoculaire microscoop instellen voor mestonderzoek
Een binoculaire of trinoculaire microscoop kijkt comfortabeler dan een monoculaire microscoop, maar alleen wanneer de twee oculairs goed op jouw ogen zijn afgestemd.
Bij een nieuwe microscoop is het daarom verstandig om eerst de oogafstand en dioptrie-instelling goed af te stellen. Dat hoef je normaal gesproken maar één keer opnieuw te doen wanneer iemand anders met de microscoop heeft gewerkt of wanneer de instelling is veranderd.
In deze instructie leggen we stap voor stap uit hoe je dat doet en hoe je de microscoop vervolgens instelt voor McMaster-mestonderzoek.
Bino en trino: wat is het verschil?
Bij een binoculaire microscoop kijk je met beide ogen door twee oculairs.
Een trinoculaire microscoop werkt voor het kijken op dezelfde manier, maar heeft daarnaast een derde tubus waarop een microscoopcamera kan worden aangesloten. De instelling van de twee oculairs voor je ogen gebeurt dus op dezelfde manier als bij een binoculaire microscoop.
Begin met een comfortabele werkhouding
Zet de microscoop op een stevige, vlakke ondergrond en ga er recht voor zitten.
Zorg dat je:
- zonder je hoofd ver naar voren te hoeven buigen door beide oculairs kunt kijken;
- je schouders ontspannen kunt houden;
- gemakkelijk bij de scherpstelknoppen en de bediening van de kruistafel kunt.
Juist wanneer je meerdere monsters achter elkaar beoordeelt, maakt een goede werkhouding veel verschil in kijkcomfort.
Stap 1: stel de oogafstand in
De afstand tussen beide ogen verschilt per persoon. Daarom kunnen de twee oculairs dichter naar elkaar toe of verder uit elkaar worden gezet.
- Kijk met beide ogen tegelijk door de microscoop.
- Beweeg de twee oculairtubussen langzaam naar elkaar toe of uit elkaar.
- Stop wanneer de twee afzonderlijke beeldcirkels samenvallen tot één rond beeld.
Zie je nog twee gedeeltelijk overlappende cirkels, dan staat de oogafstand nog niet goed.
De juiste instelling is bereikt wanneer je ontspannen kijkt en één gezamenlijk beeld ziet. Dat is voor iedere gebruiker anders.
Stap 2: stel eerst gewoon scherp
Leg een preparaat of McMaster-telkamer op de kruistafel.
Voor het instellen van de ogen kun je het beste een objectief met een relatief lage vergroting gebruiken, bijvoorbeeld het 10×-objectief.
Bij 10×-oculairs geeft dat een totale vergroting van:
10× oculair × 10× objectief = 100× vergroting
Dat is bovendien de vergroting die we bij McMaster-mestonderzoek het meest gebruiken.
Stel het beeld eerst met de gewone grove en fijne scherpstelling zo scherp mogelijk.
Stap 3: stel de dioptrie in
Je beide ogen zijn meestal niet exact gelijk. Met de dioptrie-instelling op één of, afhankelijk van het microscoopmodel, beide oculairs kun je dat verschil compenseren.
De precieze bediening verschilt enigszins per microscoop, maar het principe is hetzelfde:
- Zet de dioptriering of -ringen eerst op de nul- of middenstand.
- Kijk met het oog waarvoor geen dioptriecorrectie wordt gebruikt en stel het beeld scherp met de gewone scherpstelknoppen van de microscoop.
- Kijk vervolgens met het andere oog.
- Gebruik nu niet meer de gewone scherpstelknoppen, maar draai alleen aan de dioptriering totdat ook voor dat oog het beeld scherp is.
- Kijk daarna met beide ogen tegelijk.
Je moet nu met beide ogen één rustig en scherp beeld zien.
Heeft jouw microscoop op beide oculairs een dioptrie-instelling, volg dan de instructie van het betreffende model voor welke zijde als referentie wordt gebruikt. Bij bijvoorbeeld de Bresser Researcher kan de oogafstand en dioptrie individueel worden ingesteld.
Waarom stel je de dioptrie niet met de scherpstelknop bij?
Wanneer je voor ieder oog apart opnieuw aan de gewone scherpstelknop draait, verander je telkens de scherpstelling van de hele microscoop.
De dioptrieregeling is er juist voor om het verschil tussen je ogen te corrigeren zonder het preparaat opnieuw scherp te stellen.
Als de instelling eenmaal goed staat, hoef je tijdens normaal gebruik alleen nog de gewone grove en fijne scherpstelling te gebruiken.
Stel de verlichting rustig af
Meer licht is niet automatisch beter.
Begin met een gemiddelde lichtsterkte en pas deze aan totdat je voldoende contrast hebt zonder dat het beeld onnodig fel wordt.
Veel biologische microscopen hebben daarnaast een condensor en irisdiafragma waarmee je de lichtbundel en het contrast kunt beïnvloeden. Een verder geopend diafragma geeft meer licht, maar kan ook het contrast verminderen.
Voor McMaster-onderzoek is vooral belangrijk dat:
- de blauwe lijnen van de telkamer duidelijk zichtbaar zijn;
- structuren in de kamer voldoende contrast hebben;
- het beeld niet zo fel is dat fijne details moeilijker zichtbaar worden.
Instellen voor McMaster-mestonderzoek
Voor McMaster-mestonderzoek werken we primair met 100× totale vergroting:
- 10× oculairs;
- 10× objectief.
Met een traditionele oculairmicroscoop geeft deze vergroting een praktisch overzicht van de telstrook en kun je de telkamer systematisch afzoeken.
Ga als volgt te werk:
- Leg de gevulde McMaster-telkamer vlak op de kruistafel.
- Draai het 10×-objectief in positie.
- Zoek met het blote oog alvast een van de blauwe lijnen van de telkamer op.
- Stel met de microscoop scherp op de blauwe lijnen.
- Zoek daarna naar kleine luchtbelletjes in de kamer.
- Stel zo nodig iets verder scherp totdat de luchtbelletjes scherp zichtbaar zijn.
Die luchtbelletjes zijn een handige referentie omdat ze, net als de parasieteneieren waarnaar je zoekt, tegen de bovenkant van de telkamer liggen. Stel je op de bodem van de kamer scherp, dan zie je vooral zwaardere mest- en plantenresten en zit je niet in het vlak waarin je wilt tellen.
Lukt scherpstellen op 100× niet meteen?
Begin dan tijdelijk op 40× totale vergroting:
- 10× oculair;
- 4× objectief.
Daarmee heb je een groter overzicht en kun je gemakkelijker een herkenbaar punt in de telkamer vinden.
Stel daarop scherp en draai vervolgens naar het 10×-objectief voor 100× totale vergroting. Meestal hoef je daarna alleen nog met de fijne scherpstelling een kleine correctie te maken.
Gebruik voor McMaster geen 100× olie-objectief
Veel uitgebreidere biologische microscopen hebben objectieven van:
- 4×;
- 10×;
- 40×;
- 100× olie.
Bij McMaster-mestonderzoek gebruiken we het 10×-objectief. Het 100×-objectief is bedoeld voor olie-immersiemicroscopie en geeft in combinatie met een 10×-oculair een totale vergroting van 1000×.
Die vergroting heb je voor McMaster niet nodig.
Gebruik dus geen immersieolie op de McMaster-telkamer.
Wanneer moet je de microscoop opnieuw voor je ogen instellen?
De oogafstand en dioptrie hoef je niet voor ieder mestmonster opnieuw af te stellen.
Controleer de instelling wel opnieuw wanneer:
- iemand anders met de microscoop heeft gewerkt;
- de oculairs of microscoopkop zijn versteld;
- je ineens moeite hebt om beide beelden samen te voegen;
- één oog scherp lijkt en het andere niet;
- kijken vermoeiender wordt dan je gewend bent.
Werk je met meerdere mensen met dezelfde microscoop? Dan is het handig om je eigen oogafstand en dioptriewaarde te onthouden of te noteren.
Trinoculaire microscoop en camera
Bij een trinoculaire microscoop stel je de oculairs op dezelfde manier in als bij een binoculaire microscoop.
De derde tubus is bedoeld voor beeldregistratie met een camera. Afhankelijk van het model moet de cameratus afzonderlijk parfocaal worden ingesteld of moet een lichtverdeler worden bediend. Volg daarvoor de handleiding van de betreffende microscoop en camera.
Voor het gewone kijken door de twee oculairs verandert er niets: eerst oogafstand, daarna scherpstelling en dioptrie goed instellen.
Nog steeds geen prettig beeld?
Controleer dan eerst:
- zie je werkelijk één ronde beeldcirkel?
- staan de dioptrieringen correct?
- zijn de oculairs volledig in de tubussen geplaatst?
- is het juiste objectief volledig in positie geklikt?
- zijn de oculairs schoon?
- is de verlichting niet te fel of juist te zwak?
- kijk je met beide ogen ontspannen in plaats van één oog bewust dicht te knijpen?
Blijft het instellen lastig en heb je de microscoop bij ons aangeschaft? Neem dan gerust contact met ons op. We hebben de microscopen die we voor mestonderzoek adviseren zelf voor deze toepassingen gebruikt en kunnen meestal gericht helpen bij het vinden van de oorzaak.
