Een paard ontwormen werd lange tijd gezien als iets wat je gewoon regelmatig deed. Een paar keer per jaar een wormmiddel geven, vaak volgens een vast schema en soms simpelweg ‘voor de zekerheid’ of ‘preventief’.
Tegenwoordig weten we dat zo’n aanpak niet verstandig is. Maar aan de andere kant bestaat soms het idee dat mestonderzoek betekent dat je juist helemaal niet meer hoeft te ontwormen.
Ook dat klopt niet.
Goed wormmanagement draait niet om zo veel mogelijk of zo weinig mogelijk ontwormen. Het draait om onderzoeken en behandelen wanneer daar aanleiding voor is.
Van routine naar gericht behandelen
Een wormmiddel is een geneesmiddel. Je gebruikt het om wormen te bestrijden wanneer dat nodig is.
Een paard behandelen zonder dat daar een goede aanleiding voor is, heeft geen voordeel. Integendeel: onnodig gebruik van wormmiddelen draagt bij aan de ontwikkeling van resistentie. Wormen die een behandeling overleven, kunnen hun verminderde gevoeligheid doorgeven. Daardoor kunnen middelen die we nodig hebben uiteindelijk minder goed gaan werken.
Ook buiten het paard kunnen ontwormmiddelen gevolgen hebben. Resten van sommige middelen komen via de mest op de weide terecht en kunnen daar invloed hebben op onder andere mestkevers en andere organismen die mest helpen afbreken.
Er zijn dus meerdere redenen om een wormmiddel niet automatisch te geven omdat ‘het weer tijd is’.
Lees ook dit artikel: Minder ontwormen is beter voor de weide!
Mestonderzoek doen betekent niet dat je niet ontwormt
Mestonderzoek is niet bedoeld om ontwormen koste wat kost te voorkomen.
Het vormt juist de basis om te bepalen of een behandeling nodig is.
Geeft de uitslag van het mestonderzoek aanleiding om te behandelen, dan hoort ontwormen gewoon bij goed wormmanagement. Het verschil zit erin dat je niet meer blind volgens de kalender behandelt, maar een reden hebt voor de behandeling.
Andersom geldt hetzelfde. Wanneer uit het mestonderzoek geen aanleiding voor behandeling naar voren komt, is er op basis van die uitslag geen reden om te ontwormen. Er kunnen wel andere relevante factoren zijn die in een specifieke situatie alsnog aanleiding geven tot behandeling.
Mestonderzoek en ontwormen zijn dus geen tegenpolen. Ze horen bij elkaar:
eerst onderzoeken, daarna beoordelen of behandeling nodig is.
Niet ieder paard heeft dezelfde behandeling nodig
Paarden verschillen onderling sterk in de hoeveelheid wormeitjes die zij uitscheiden.
Bij sommige paarden blijft de ei-uitscheiding bij herhaald mestonderzoek meestal laag. Andere paarden hebben vaker een hogere uitscheiding en vragen daardoor meer aandacht.
Juist daarom is het weinig logisch om alle paarden op hetzelfde moment hetzelfde wormmiddel te geven.
Door regelmatig mestonderzoek te doen, ontstaat in de loop van de tijd een beter beeld van het individuele paard. Dat helpt om het onderzoek en eventuele behandelingen steeds gerichter in te zetten.
Lees ook dit artikel: Is jouw paard gevoelig voor worminfecties?
Mestonderzoek blijft de basis
Standaard McMaster-mestonderzoek kan niet iedere wormsoort en ieder ontwikkelingsstadium aantonen. Dat betekent niet dat de waarde van mestonderzoek daardoor klein is. Het betekent vooral dat je moet weten wat een onderzoek wel en niet kan vertellen.
In specifieke situaties kunnen daarom andere relevante factoren aanleiding geven voor aanvullend onderzoek of voor een andere aanpak. Denk bijvoorbeeld aan een parasiet die met standaard McMaster-mestonderzoek niet goed aantoonbaar is, een jonge leeftijd of klachten waarbij verder onderzoek nodig is.
Dat zijn situaties die je bewust meeweegt. Ze veranderen de hoofdroute niet:
mestonderzoek vormt de basis en op basis daarvan bepaal je of behandeling nodig is.
En na een behandeling?
Wanneer een behandeling nodig is, wil je uiteraard ook dat het gekozen middel voldoende werkt.
Daarom kan het in bepaalde situaties verstandig zijn om na behandeling opnieuw mestonderzoek te doen en te controleren hoeveel de ei-uitscheiding is afgenomen. Dat is vooral belangrijk wanneer je wilt weten of een wormmiddel bij jouw paarden nog voldoende werkzaam is.
Zo wordt ontwormen geen losse handeling, maar onderdeel van een logisch proces:
onderzoeken → beoordelen → behandelen wanneer nodig → controleren waar dat relevant is.
Goed wormmanagement betekent dus niet zo veel mogelijk ontwormen. Maar ook niet zo weinig mogelijk.
Het betekent weten wat er speelt en een wormmiddel gebruiken wanneer daar een goede aanleiding voor is.
Mestonderzoek vormt daarbij de basis.